Vì sao khớp phát ra tiếng kêu khi vận động

Vì sao khớp phát ra tiếng kêu khi vận động? Nguyên nhân và những điều cần lưu ý 

Khớp phát ra tiếng kêu khi vận động là hiện tượng phổ biến ở nhiều người. Bạn có thể nghe thấy tiếng “rắc”, “lục cục” khi đứng lên sau khi ngồi lâu, xoay cổ tay, gập gối hoặc vươn vai. Phần lớn trường hợp này là do phản ứng sinh lý bình thường của cơ thể. Tuy nhiên, không ít người vẫn cảm thấy lo lắng, liệu tiếng kêu này có liên quan đến tình trạng khô khớp, thoái hóa hay vấn đề xương khớp tiềm ẩn nào đó hay không.

Trên thực tế, khớp phát ra tiếng kêu khi vận động có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Có những trường hợp hoàn toàn vô hại, nhưng cũng có tình huống là dấu hiệu cho thấy khớp đang chịu áp lực, thiếu linh hoạt hoặc bắt đầu có sự thay đổi cấu trúc.

Trong bài viết này, cùng Vinacine tìm hiểu nguyên nhân khiến khớp phát ra tiếng kêu khi vận động. Và những lưu ý quan trọng giúp chăm sóc và bảo vệ khớp hiệu quả hơn.

Nguyên nhân khiến khớp phát ra tiếng kêu khi vận động

• Thoái hóa khớp gối

Thoái hóa khớp là một trong những nguyên nhân phổ biến dẫn đến hiện tượng khớp phát ra tiếng kêu khi vận động. Đây là bệnh lý thường liên quan đến quá trình lão hóa tự nhiên của cơ thể, gây ảnh hưởng đến nhiều vị trí khác nhau, đặc biệt là khớp gối, cột sống cổ và cột sống thắt lưng.

Khi khớp bị thoái hóa, sụn khớp sẽ bị bào mòn và tạo ra các gai xương. Khi người bệnh vận động mạnh, các gai này ma sát với nhau, tạo ra tiếng kêu lục cục. Tình trạng này này cũng làm giảm lượng dịch khớp khiến khớp trở nên khô và phát ra tiếng lạo xạo. Ngoài ra, thoái hóa khớp còn gây các triệu chứng khác như đau, sưng đỏ và khó khăn trong việc di chuyển.

• Thiếu dịch khớp

Dịch khớp đóng vai trò như chất bôi trơn tự nhiên, giúp các khớp vận động linh hoạt. Khi lượng dịch khớp tiết ra không đủ, bề mặt khớp có thể trở nên kém trơn tru, làm tăng ma sát trong quá trình cử động. Đây là lý do khiến khớp dễ phát ra tiếng kêu “rắc rắc” hoặc “lục cục” khi vận động.

Tình trạng thiếu dịch khớp có thể liên quan đến nhiều yếu tố như quá trình lão hóa, ít vận động, thừa cân, béo phì hoặc chế độ dinh dưỡng chưa đầy đủ.

• Viêm khớp dạng thấp

Viêm khớp dạng thấp là bệnh lý tự miễn ảnh hưởng trực tiếp đến cấu trúc khớp. Khi hệ miễn dịch tấn công nhầm vào màng hoạt dịch, khớp có thể bị viêm, sưng và đau. Tình trạng viêm kéo dài không chỉ gây cứng khớp mà còn làm thay đổi môi trường bên trong khớp, dẫn đến hiện tượng khớp kêu khi vận động. 

Người bệnh thường gặp các triệu chứng như sưng tấy, nóng đỏ khớp, cứng khớp buổi sáng và giảm khả năng vận động.

• Chấn thương

Các chấn thương do tai nạn hoặc vận động mạnh gây tổn thương sụn khớp, dây chằng hoặc các cấu trúc quanh khớp. Sau chấn thương, khớp có thể phát ra tiếng kêu bất thường do sự thay đổi trong cơ chế vận động hoặc do bề mặt khớp không còn ổn định như trước. Trong nhiều trường hợp, tình trạng này còn đi kèm cảm giác đau, yếu khớp hoặc khó chịu khi cử động.

• Vôi hóa ổ khớp

Vôi hóa ổ khớp xảy ra khi canxi lắng đọng bất thường tại sụn hoặc mô quanh khớp. Sự tích tụ này làm giảm độ linh hoạt của khớp và gia tăng ma sát trong quá trình vận động. Về lâu dài khiến khớp phát ra tiếng “răng rắc” hoặc “lục cục”, đặc biệt ở các khớp chịu lực như khớp gối. Một số trường hợp còn có thể kèm theo cảm giác đau hoặc khó chịu khi vận động.

• Viêm gân

Viêm gân là tình trạng gân bị kích ứng hoặc tổn thương do vận động quá mức. Khi gân bị viêm, chuyển động quanh khớp có thể bị ảnh hưởng, làm tăng ma sát giữa các cấu trúc liên quan. Điều này có thể dẫn đến tiếng kêu khi cử động, đồng thời gây đau hoặc khó chịu tại vị trí gân bị tổn thương.

• Thừa cân, béo phì

Trọng lượng cơ thể lớn tạo áp lực đáng kể lên các khớp chịu lực, đặc biệt là khớp gối, khớp háng và cột sống. Do đó, áp lực kéo dài có thể làm gia tăng ma sát trong khớp, đồng thời đẩy nhanh quá trình bào mòn sụn khớp..

• Thiếu chất dinh dưỡng

Việc thiếu hụt các vi chất quan trọng như canxi, collagen, vitamin B12, magie hoặc vitamin D,… có thể ảnh hưởng trực tiếp đến mật độ xương, chất lượng sụn khớp cũng như quá trình tiết dịch khớp.

Khi cơ thể không được bổ sung đủ dinh dưỡng, sụn khớp có thể suy giảm độ đàn hồi, dịch khớp tiết ra kém hiệu quả và khả năng giảm ma sát tự nhiên của khớp cũng bị ảnh hưởng. Hệ quả là khớp dễ phát ra tiếng kêu khi vận động, kèm theo cảm giác kém linh hoạt hoặc khó chịu trong quá trình vận động. Về lâu dài, tình trạng thiếu hụt dinh dưỡng còn có thể làm gia tăng nguy cơ loãng xương và các vấn đề xương khớp khác.

Những điều cần lưu ý khi gặp hiện tượng khớp kêu

• Bổ sung đầy đủ dưỡng chất cần thiết

Để giảm thiểu nguy cơ khô khớp và hỗ trợ khớp hoạt động linh hoạt hơn, nên duy trì chế độ ăn uống đa dạng và cân bằng. Các nhóm thực phẩm như rau xanh, trái cây, cá, tôm, thịt, trứng, sữa, các loại hạt và ngũ cốc cung cấp nhiều vi chất quan trọng cho hệ xương khớp, góp phần duy trì độ dẻo dai và giảm ma sát trong quá trình vận động.

• Thường xuyên rèn luyện thể thao

Thường xuyên tập luyện thể thao không chỉ giúp tăng cường sự dẻo dai của cơ, dây chằng và khớp, mà còn góp phần thúc đẩy lưu thông dịch khớp.

Việc lựa chọn các hình thức vận động nhẹ nhàng như đi bộ, yoga, chạy bộ hoặc bơi lội có thể giúp cải thiện độ linh hoạt của khớp, đồng thời giảm cảm giác cứng khớp và khó chịu khi cử động. 

Không những vậy, duy trì thói quen vận động còn là yếu tố quan trọng giúp giảm nguy cơ mắc các bệnh tim mạch và cải thiện thể chất lâu dài.

• Duy trì cân nặng hợp lý

Tình trạng thừa cân hoặc béo phì có thể làm gia tăng áp lực lên khớp, từ đó tăng ma sát và đẩy nhanh quá trình thoái hóa. Vì vậy, việc duy trì cân nặng hợp lý giúp giảm tải cho khớp và hạn chế các triệu chứng khó chịu khi vận động.

• Tránh vận động sai tư thế

Mang vác vật quá nặng, thực hiện các động tác sai tư thế hoặc giữ nguyên một tư thế trong thời gian dài đều có thể làm gia tăng áp lực lên khớp. Về lâu dài, tình trạng này có thể gây khó chịu và ảnh hưởng đến khả năng vận động.

Ngoài ra, những thói quen tưởng chừng vô hại như bẻ ngón tay, ngón chân, vặn lưng, vặn cổ hoặc cúi người sai cách khi bê đồ cũng cần được hạn chế. Mặc dù có thể mang lại cảm giác dễ chịu tức thời, nhưng nếu lặp lại thường xuyên, các hành động này có thể làm tăng nguy cơ tổn thương khớp và các mô liên quan về lâu dài.

• Bổ sung thực phẩm chức năng hỗ trợ xương khớp 

Trong trường hợp chế độ ăn uống hằng ngày chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu dinh dưỡng, thực phẩm chức năng có thể được xem là giải pháp hỗ trợ bổ sung dưỡng chất cho xương khớp. Tuy nhiên, việc sử dụng cần phù hợp với tình trạng sức khỏe của từng người và nên có sự tư vấn từ bác sĩ.

Việc tự ý lạm dụng hoặc lựa chọn sản phẩm không rõ nguồn gốc không chỉ làm giảm hiệu quả bổ sung mà còn có thể tiềm ẩn những rủi ro không mong muốn. 

Nói tóm lại, khớp phát ra tiếng kêu khi vận động không phải lúc nào cũng là dấu hiệu bệnh lý nghiêm trọng. Trong nhiều trường hợp, đây chỉ là phản ứng sinh lý bình thường của cơ thể. Tuy nhiên, nếu tiếng kêu xuất hiện thường xuyên kèm theo đau, sưng, cứng khớp hoặc hạn chế vận động, tuyệt đối không nên chủ quan.

Thay vì chờ đến khi khớp đau hay vận động kém linh hoạt, việc chăm sóc và bảo vệ khớp nên được bắt đầu từ những thói quen nhỏ mỗi ngày.