Thoái hóa khớp sớm ở người trẻ: Những dấu hiệu không nên bỏ qua

Thoái hóa khớp sớm ở người trẻ: Những dấu hiệu không nên bỏ qua

Ngày càng nhiều người trẻ gặp phải tình trạng đau khớp, khớp kêu lạo xạo, cứng khớp hoặc cảm giác vận động kém linh hoạt. Tuy nhiên, phần lớn thường bỏ qua vì cho rằng đây chỉ là biểu hiện tạm thời do mỏi cơ, vận động nhiều hay đơn giản là ngồi sai tư thế. Chính sự chủ quan này khiến không ít trường hợp thoái hóa khớp chỉ được phát hiện khi các tổn thương đã trở nên nghiêm trọn.

Thoái hóa khớp không đơn thuần là câu chuyện của tuổi già, mà còn chịu ảnh hưởng lớn từ lối sống hiện đại, thói quen sinh hoạt và cách chúng ta chăm sóc cơ thể mỗi ngày. Việc hiểu đúng bản chất của thoái hóa khớp, nhận diện nguyên nhân và phát hiện sớm các dấu hiệu cảnh báo đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe xương khớp lâu dài.

Thoái hóa khớp là gì?

Thoái hóa khớp là tình trạng rối loạn mạn tính của hệ vận động, xảy ra khi sụn khớp và các cấu trúc xung quanh khớp bị tổn thương theo thời gian.

Trong một khớp khỏe mạnh, sụn khớp đóng vai trò như lớp đệm bảo vệ giữa các đầu xương. Lớp sụn này có bề mặt trơn láng, giúp khớp vận động linh hoạt, giảm ma sát và hạn chế lực tác động lên xương khi chúng ta đi lại, chạy nhảy hay thay đổi tư thế.

Do đó, khi thoái hóa khớp xảy ra, lớp sụn này bắt đầu suy yếu, sụn mất dần độ đàn hồi, trở nên thô ráp và mỏng hơn. Khi lớp đệm bảo vệ không còn đủ hiệu quả, các đầu xương dễ ma sát với nhau hơn, từ đó gây ra các triệu chứng như đau khớp, cứng khớp, khớp kêu hoặc cảm giác vận động kém linh hoạt.

Vì sao thoái hóa khớp sớm ngày càng phổ biến ở người trẻ?

• Lối sống lười vận động 

Đây là tình trạng khá phổ biến ở người trẻ hiện nay, đặc biệt là nhóm dân văn phòng. Việc duy trì trạng thái tĩnh kéo dài không chỉ ảnh hưởng đến cơ bắp mà còn làm giảm chức năng vận động tự nhiên của khớp, đặc biệt là khớp gối. Khi khớp không được vận động thường xuyên, dịch khớp lưu thông kém, cơ quanh khớp suy yếu. Về lâu dài. tình trạng này khiến khớp dễ cứng, giảm linh hoạt và tăng nguy cơ thoái hóa theo thời gian.

• Chế độ ăn uống không lành mạnh

Việc tiêu thụ thường xuyên các loại đồ ăn nhanh, thực phẩm nhiều chất béo dễ dẫn đến tình trạng tăng cân hoặc thừa cân. Khi cân nặng vượt quá mức hợp lý, khớp – đặc biệt là khớp gối và khớp háng phải chịu áp lực lớn hơn trong mọi hoạt động thường ngày.

Áp lực cơ học kéo dài khiến sụn khớp dễ bị bào mòn nhanh hơn, đồng thời làm giảm khả năng hấp thụ lực và duy trì vận động linh hoạt của khớp. Lâu dần, đây có thể trở thành một trong những nguyên nhân thúc đẩy quá trình thoái hóa khớp diễn ra sớm hơn so với bình thường.

• Chấn thương

Các chấn thương khớp, dù ở mức độ nhẹ hay nặng, đều có thể ảnh hưởng đến sức khỏe khớp về lâu dài nếu không được xử lý đúng cách. Vận động quá sức, hoạt động thể thao với cường độ cao hay tham gia các môn đòi hỏi thể lực như bóng đá, võ thuật, bóng chuyền,… đều có thể gây tổn thương cho cấu trúc khớp.

Khi chấn thương xảy ra, bề mặt sụn khớp, dây chằng và các mô mềm xung quanh khớp bị ảnh hưởng. Nếu quá trình điều trị và phục hồi chức năng không đầy đủ hoặc không kịp thời, khớp dễ mất đi sự ổn định tự nhiên, khả năng phân bổ lực bị suy giảm. Theo thời gian, những tổn thương này có thể làm gia tăng áp lực lên sụn khớp, khiến quá trình thoái hóa diễn ra sớm hơn.

• Vận động sai tư thế

Việc duy trì tư thế ngồi sai trong thời gian dài, hoặc thường xuyên mang vác vật nặng, ít thực hiện các động tác kéo giãn cơ hoặc chế độ nghỉ ngơi thiếu hợp lý đều có thể tạo áp lực lên hệ vận động. 

Những tác động này thường không gây khó chịu rõ rệt ngay lập tức, nhưng lại khiến khớp phải chịu căng thẳng kéo dài. Lâu dần, các tổn thương tích lũy dần, làm suy giảm chức năng khớp, khiến cho quá trình thoái hóa diễn ra sớm hơn.

Những dấu hiệu thoái hóa khớp sớm bạn không nên bỏ qua

• Đau khớp

Đau khớp là biểu hiện thường gặp nhất trong thoái hóa khớp. Người bệnh thường cảm thấy đau khi di chuyển, vận động thời gian dài hay thay đổi tư thế. Ở giai đoạn đầu, cơn đau thường âm ỉ, mức độ nhẹ và có xu hướng giảm khi nghỉ ngơi. 

Tuy nhiên, nếu tình trạng thoái hóa tiến triển mà không được can thiệp kịp thời, cơn đau có thể xuất hiện thường xuyên và nghiêm trọng hơn, gây ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày.

• Cứng khớp vào buổi sáng

Triệu chứng này thường xuất hiện đồng thời với cảm giác đau và dễ nhận thấy nhất sau khi ngủ dậy hoặc sau một khoảng thời gian dài ít vận động.

Người bệnh có thể cảm thấy khớp khó cử động, thiếu linh hoạt, kèm theo cảm giác như khớp kém linh hoạt khi bắt đầu di chuyển. Ở giai đoạn sớm, tình trạng này thường chỉ kéo dài trong thời gian ngắn, nhưng nếu xuất hiện thường xuyên, đây là tín hiệu cho thấy khớp đang có những thay đổi về cấu trúc và chức năng.

• Khớp phát ra tiếng kêu khi vận động

Trong quá trình vận động, khớp có thể phát ra các âm thanh như lộp cộp hoặc lạo xạo. Đây là hiện tượng không quá hiếm gặp và trong nhiều trường hợp có thể chỉ là phản ứng sinh lý bình thường của khớp. Tuy nhiên, nếu tiếng kêu xuất hiện thường xuyên, lặp lại nhiều lần và đi kèm cảm giác khó chịu, đau hoặc nóng nhẹ tại vùng khớp, tuyệt đối không nên xem nhẹ.

Những âm thanh bất thường này có thể liên quan đến sự thay đổi ở bề mặt sụn khớp hoặc cấu trúc bên trong khớp, khiến quá trình vận động không còn trơn tru như trạng thái khỏe mạnh. Việc theo dõi các biểu hiện đi kèm giúp nhận diện sớm nguy cơ thoái hóa khớp.

• Sưng tấy và teo cơ

Thoái hóa khớp kéo dài có thể đi kèm tình trạng sưng nhẹ quanh khớp, gây cảm giác căng tức hoặc khó chịu khi cử động.

Khi khớp đau và vận động trở nên khó khăn, người bệnh thường có xu hướng hạn chế di chuyển hoặc ít sử dụng khớp hơn. Việc giảm vận động kéo dài có thể khiến hệ cơ xung quanh khớp dần suy yếu, làm giảm khả năng nâng đỡ và ổn định khớp. 

Có thể thấy, thói quen sinh hoạt thiếu khoa học, vận động sai cách hoặc chủ quan trước các dấu hiệu bất thường đều là nguyên nhân khiến khớp bị tổn thương từ sớm.

Chăm sóc khớp không chỉ để phòng ngừa vấn đề sức khỏe, mà còn để duy trì sự thoải mái và linh hoạt trong mọi chuyển động hằng ngày. Chăm sóc sớm luôn dễ dàng hơn rất nhiều so với khắc phục khi tổn thương đã trở nặng.